7 علت لیس زدن سگ‌ ها و راه‌های موثر کنترل آن

لیس زدن یکی از رفتارهای طبیعی و رایج در سگ‌هاست که در موقعیت‌های مختلفی رخ می‌دهد. اگرچه این رفتار در بسیاری از موارد بی‌ضرر است، اما گاهی اوقات ممکن است نشانه‌ای از اضطراب، ناراحتی یا مشکلات رفتاری باشد. درک علل لیس زدن سگ‌ها و آگاهی از راه‌های کنترل آن، به صاحبان حیوانات کمک می‌کند تا ارتباط بهتری با پاتوی خود داشته باشند و سلامت روانی و جسمی آن‌ها را بهبود بخشند. در این مقاله به بررسی هفت علت اصلی لیس زدن سگ‌ها و راه‌های موثر کنترل این رفتار می‌پردازیم.

۱. تشخیص بوی و طعم

یکی از شایع‌ترین دلایل لیس زدن، تشخیص بوی و طعم است. سگ‌ها از طریق لیس زدن به اجسام، افراد یا سطوح، اطلاعات حسی زیادی جمع‌آوری می‌کنند. این رفتار شبیه به “دیدن” با زبان است! زبان سگ دارای گیرنده‌های شیمیایی است که به او کمک می‌کند تا بوها و ترکیبات شیمیایی را بهتر درک کند.
راه کنترل: این رفتار طبیعی است و نیاز به کنترل ندارد، مگر اینکه به اجسام نامناسب (مانند زباله یا مواد شیمیایی) لیس بزند. در این صورت، آموزش “ترک کردن” (Leave it) و نظارت بیشتر توصیه می‌شود.

۲. نشانه آرامش و رضایت

سگ‌ها گاهی وقتی آرام هستند یا احساس امنیت می‌کنند، به آرامی لیس می‌زنند. این معمولاً زمانی اتفاق می‌افتد که در کنار صاحب خود دراز کشیده‌اند، دستشان را می‌نوازند یا در محیطی آشنا و بی‌خطر قرار دارند.
راه کنترل: این رفتار مثبت است و نیاز به کنترل ندارد. برعکس، می‌توان با تقویت مثبت (مانند تشویق کلامی یا دادن پاداش) این حس آرامش را در سگ تقویت کرد.

۳. نشانه اضطراب یا استرس

لیس زدن مکرر و بی‌قرار، به‌ویژه در موقعیت‌های جدید یا پرتنش (مانند دیدن سگ دیگر، صدای بلند یا ویزیت دامپزشک)، می‌تواند نشانه‌ای از اضطراب باشد. این رفتار نوعی خودآرام‌سازی (self-soothing) است که سگ برای کاهش تنش انجام می‌دهد.
راه کنترل:

• شناسایی و کاهش عوامل استرس‌زا
• آموزش رفتارهای جایگزین (مثل نشستن یا تمرین تنفس آرام)
• استفاده از محیط‌های آرام و امن
• در موارد شدید، مشاوره با متخصص رفتار سگ (اینترنالیست)

۴. مشکلات دهانی یا گوارشی

لیس زدن مداوم، به‌ویژه در کنار بی‌اشتهایی، تهوع یا دستکاری دهان، می‌تواند نشانه‌ای از درد دندان، التهاب لثه، وجود جسم خارجی در دهان یا مشکلات گوارشی باشد.
راه کنترل:

• معاینه دامپزشکی فوری
• بررسی دهان و دندان سگ
• تغییر رژیم غذایی در صورت لزوم
• پرهیز از اشیای تیز یا نامناسب برای جویدن

۵. کنجکاوی و کشف محیط

سگ‌ها با لیس زدن به اجسام، محیط اطراف خود را کشف می‌کنند. این رفتار بیشتر در سگ‌های جوان یا سگ‌هایی که محیط جدیدی را تجربه می‌کنند دیده می‌شود.
راه کنترل:

• فراهم کردن محیط ایمن برای کاوش
• استفاده از اسباب‌بازی‌های تعاملی و بویا
• آموزش رفتارهای جایگزین برای کنجکاوی سالم

۶. رفتارهای وسواسی (Obsessive Compulsive)

در برخی موارد، لیس زدن مداوم و بی‌هدف، به‌ویژه در کنار حرکات تکراری (مثل چرخیدن به دور خود یا گاز گرفتن)، می‌تواند نشانه اختلال وسواسی جبری (OCD) در سگ باشد. این معمولاً در سگ‌هایی که بیش از حد تنها می‌مانند یا تحت استرس طولانی‌مدت قرار دارند، دیده می‌شود.
راه کنترل:

• افزایش فعالیت‌های بدنی و ذهنی (ورزش، بازی، تمرینات)
• کاهش زمان تنهایی
• مشاوره با متخصص رفتار حیوانات
• در موارد شدید، استفاده از داروهای ضد اضطراب تحت نظر دامپزشک

۷. تقلید یا یادگیری رفتاری

سگ‌ها گاهی لیس زدن را از دیگران (سگ‌ها یا انسان‌ها) یاد می‌گیرند. مثلاً اگر صاحب سگ وقتی عصبانی است لیس می‌زند، سگ ممکن است این رفتار را تقلید کند. همچنین، اگر لیس زدن قبلاً با پاداش (حتی توجه) همراه بوده، سگ آن را تقویت می‌کند.
راه کنترل:

• توجه ندادن به رفتارهای نامناسب
• تقویت رفتارهای مطلوب (مثل نشستن یا آوردن اسباب‌بازی)
• آموزش صبورانه و مثبت

جمع‌بندی و نکات کلیدی

لیس زدن در سگ‌ها یک زبان بدنی چندوجهی است که می‌تواند نشانه آرامش، استرس، کنجکاوی یا حتی بیماری باشد. برای کنترل این رفتار، مهم‌ترین قدم، درک علت اصلی آن است.

• اگر لیس زدن طبیعی و محدود است، نیاز به اقدام ندارد.
• اگر مداوم، بی‌هدف یا همراه با علائم نگران‌کننده است، باید به دنبال راه‌حل‌های رفتاری یا پزشکی بود